Jak czytać skład produktów spożywczych?

autor: admin_ryneksmaku

Współcześnie w sklepach możemy wybierać pomiędzy kilkoma, a nawet kilkunastoma wersjami tego samego produktu żywnościowego. Często obok siebie ustawione są zarówno artykuły wysoko przetworzone, które negatywnie wpływają na nasze zdrowie, jak i te o krótkim, tzw. czystym składzie. Jak czytać etykiety, aby dokonywać najlepszych dla zdrowia wyborów? Których składników żywności należy się wystrzegać? Czy to prawda, że nie każde dodatki E są szkodliwe?

Dodatki do żywności, takie jak barwniki, sztuczne konserwanty, polepszacze smaku, substancje zagęszczające, sprawiają, że jedzenie dłużej jest zdatne do jedzenia, ma lepszą konsystencję czy bardziej wyrazisty smak. Jednocześnie jednak – jak udowadniają liczne badania naukowe – wiele z nich wywołuje lub nasila problemy zdrowotne takie jak reakcje alergiczne, problemy astmatyczne, bóle głowy (w tym migreny), problemy żołądkowe. Chociaż kłopoty pojawiają się przede wszystkim przy długotrwałym stosowaniu diety złożonej głównie z żywności wysoko przetworzonej, niektóre osoby – zwłaszcza alergicy – mogą reagować na sztuczne dodatki do żywności bezpośrednio po spożyciu. Chcąc stosować racjonalną, opartą o zdrowe produkty dietę, warto czytać etykiety i sprawdzać skład produktów. Podpowiadamy, jakich informacji szukać na opakowaniu i które dodatki powinny wzbudzić naszą wzmożoną czujność.

Co na etykiecie?

Zgodnie z prawem (m.in. Rozporządzeniem Unii Europejskiej 2000/13/EC dotyczącej etykietowania, prezentacji i reklamy produktów spożywczych) producenci żywności w Polsce zobowiązani są do umieszczania na etykietach produktów konkretnych informacji. Główne miejsce zajmuje nazwa produktu, która nie może wprowadzać konsumenta w błąd. Jeżeli mamy do czynienia z utwardzanym miksem tłuszczów roślinnych czy pastą orzechową, nie można oznaczyć go jako „masła roślinnego” czy „masła orzechowego”, gdyż masło jest produktem wytwarzanym z mleka. Istotne jest również, aby pojawiła się wzmianka o nazwie producenta i jego adresie, a także instrukcji przechowywania, serwowania i przygotowania produktu (gdy mowa o żywności mrożonej, suszonej, skoncentrowanej itp.). Na etykiecie nie może zabraknąć także adnotacji na temat potencjalnych alergenów oraz terminu spożycia żywności. „Najlepiej spożyć przed” oznacza termin minimalnej trwałości, po którym odpowiednio przechowywane jedzenie nadal może być zdatne do zjedzenia. „Termin przydatności do spożycia” pojawia się natomiast na produktach, które po określonym przez producenta czasie mogą zaszkodzić konsumentowi zdrowotnie i powinny zostać zutylizowane.

Najważniejsza lista składników

Dla konsumentów zwracających uwagę na jakość spożywanych produktów żywnościowych najważniejszym elementem etykiety jest skład produktu. Składniki podawane są w nim w odpowiedniej, uregulowanej prawnie kolejności malejącej – biorąc pod uwagę skład wagowy surowców. Na pierwszej pozycji umieszczane są surowce, których w produkcie jest najwięcej, a na ostatniej te, których jest najmniej. Co więcej, jeśli żywność produkowana jest z dodatkiem innego typu żywności przetworzonej, np. czekolady, sera, kawy, również te dodatkowe składniki powinny zostać „rozebrane” na części pierwsze. W składzie nie może zabraknąć takie adnotacji na temat użytych dodatków do żywności, zarówno sztucznych, jak i naturalnych, takich jak słodziki, zapachy, konserwanty, wzmacniacze smaku, zagęszczacze. Jeżeli w produkcji użyte zostały surowce genetycznie modyfikowane, konsument również musi otrzymać taką informację na etykiecie. Robiąc zakupy, warto porównywać składy produktów żywnościowych z tej samej kategorii. Może okazać się, że np. ketchup od jednego producenta ma krótki, prosty skład bez sztucznych konserwantów i z małą zawartością cukru, a inny na etykiecie ma wypisaną długą listę sztucznych dodatków (np. wzmacniaczy smaku i konserwantów) oraz cukru i innych słodzików.

Składniki najgorsze dla zdrowia – czego unikać?

Dodatki do żywności, jeżeli zostały dopuszczone do stosowania przez Europejską Komisję do Spraw Bezpieczeństwa Żywności, z założenia nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzi. Przyczyną problemów może być jednak nadmierne ich spożycie, np. poprzez kumulację ilości substancji w różnych produktach żywnościowych. Chcąc mieć pewność, że neutralne dla naszego organizmu dawki dodatków nie zostaną przypadkowo przekroczone, lepiej zrezygnować z przetworzonych produktów. Których składników żywności powinniśmy unikać? Związki niebezpieczne i szkodliwe dla zdrowia to przede wszystkim:

  1. Barwniki – grupa E100. Szczególnie złą sławą okryte są: czerwień koszenilowa (E124), karmel amoniakalny (E150c), karmel amonikalno-siarczynowy (E150d), tartazyna (E102) żółcień chinolinowa (E104), azorubina (E122), błękit patentowy (E131), indygotyn (E132), czerń brylantowa (E151), aluminium (E173), litorlubina (E180), które prowadzą m.in. do nadpobudliwości, problemów z koncentracją, bezsenności, reakcji alergicznych.
  • Konserwanty – grupa E200. Tutaj uważać należy przede wszystkim na: azotyn sodu (E250), azotan potasu (E252), kwas benzoesowy (E210), benzoesany (E211, E212, E213), dwutlenek siarki i siarczany (E220 i E221-E228), bifenyl (E230), ortofenylofenol (E231), ortofenylofenolan sodu (E232). Dodatki te mogą działać drażniąco na błonę śluzową żołądka, prowadzą do reakcji alergicznych, a także mogą mieć działanie rakotwórcze.
  • Przeciwutleniacze – grupa 300. Niekorzysty wpływ na zdrowie mają przede wszystkim: galusan propyl (E310), galusan oktylu (E311), galusan dodecylu (E312) oraz butylowany hydroksyanizol (E320) czy winian sodu (E335). Ich spożycie może powodować reakcje alergiczne, w tym wysypkę na skórze, a także działać przeczyszczająco.
  • Emulgatory, stabilizatory i środki zagęszczające – grupa 400. Wśród szkodliwych dla zdrowia dodatków z tej grupy wymienia się: kwas alginowy (E400), karagen (E407), difosforany (E450), metylocelulozę (E461). Mogą one powodować m.in. zmniejszone wchłanianie składników mineralnych, biegunki lub zaparcia.
  • Wzmacniacze smaku – grupa 600. Substancje, które powodują, że wysoko przetworzona żywność ma intensywny, uzależniający smak. Są to np. glutaminian sodu (E621), glutaminian potasu (E622), inozydian sodu (E631). Te dodatki oddziałują na działanie ośrodkowe układu nerwowego i mogą być przyczyną bólów głowy, nasilenia problemów astmatycznych czy bezsenności.
  • Sztuczne słodziki – grupa 900. Produkty żywnościowe coraz rzadziej słodzone są cukrem, który zastępowany jest przez sztuczne słodziki. Wśród nich negatywny wpływ na zdrowie mogą mieć w nadmiernej dawce: aspartam (E951), sacharyna (E954). Skutkami ubocznymi ich spożywania mogą być choroby układu nerwowego, a także negatywnie wpływają na florę bakteryjną jelit.

Nie wszystkie E są złe

Oznaczenie E, od słowa europejski, stosuje się w krajach Unii Europejskiej nie tylko do sztucznych, ale także naturalnych dodatków do żywności. Wiele z nich – nawet w wysokich dawkach – nie ma niekorzystnego wpływu na zdrowie człowieka. Warto więc podczas czytania składu produktów spożywczych wiedzieć, które z E można zaakceptować, chcąc stosować racjonalną, zdrową dietę. Są to m.in. kwas askorbinowy (E300), czyli witamina C o działaniu przeciwutleniającym, zagęszczający agar (E406) i pektyna (E440a), barwniki naturalne takie jak czerwień buraczana (E162), karetonoidy (E160a), ryboflawina (E101). kurkumina (E100) i karmel (E150) czy też konserwujące likopen (E160d) i nizyna (E234).

Sprawdź w telefonie lub na stronie www

Substancji dodatkowych w żywności jest ponad dwa tysiące. Nie sposób zapamiętać wszystkich nazw i skrótów E. Pomocne w analizowaniu składów żywności mogą być więc aplikacje na smartfony oraz strony internetowe dotyczące zdrowej żywności. Wśród nich na uwagę zasługują zwłaszcza aplikacja „Zdrowe Zakupy”, która – po zeskanowaniu kodu kreskowego – informuje o dodatkach E w składzie oraz ich wpływie na zdrowie człowieka. „E numery” oraz „E kody: sprawdź, co jesz” to natomiast aplikacje z pełną listą dodatków do żywności. W Internecie warto zaglądać na strony takie jak czytajsklad.pl czy czytamyetykiety.pl. Można tam znaleźć analizy składów produktów z konkretnych kategorii, np. lodów czekoladowych, mleka czy płatków śniadaniowych, a także podane przystępnym językiem informacje na temat racjonalnego odżywiania i dietetyki.

Negatywny wpływ na nasz organizm mogą mieć także w nadmiarze składniki, które nie są określane jako dodatki do żywności, więc nie mają przypisanego symbolu E. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują: syrop glukozowo-fruktozowy, cukier ratyfikowany, sól, pozostałości antybiotyków (w mięsie) i metali ciężkich (w warzywach i owocach).

0 komentarz
0

You may also like

Zostaw komentarz

Koszyk
Brak produktów w koszyku!
Kontynuuj zakypy
0